Uniwersytet Warszawski
8 kwietnia 2017

Program

Prowadzenie dyskusji mgr Magdalena Łuniewska (Zakład Psycholingwistyki, Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego; Pracownia Psychofizjologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN)

11:00 – 11:20 Otwarcie rejestracji
11:20 – 11:30 Przywitanie gości, rozpoczęcie Sympozjum
11:30 – 12:30 Dr Jakub Szewczyk

Laboratorium Psychologii Języka i Dwujęzyczności LangUsta, Instytut Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego

Mózgowo-poznawcze mechanizmy rozumienia słów w zdaniach

Zaprezentuję wyniki dwóch badań eksplorujących mózgowo-poznawcze mechanizmy, pozwalające na rozumienie znaczenia słów w zdaniach. W szczególności skupię się na roli mechanizmów predykcji w percepcji słów.

Najnowsze teorie sugerują, że predykcje pozwalają szybciej przetwarzać język i że stanowią centralny element uczenia się języka. W swoich badaniach wykorzystuję metodę potencjałów związanych ze zdarzeniem (ERPs), pozwalającą śledzić przebieg procesów poznawczych z milisekundową precyzją. Pokażę, że unikalne właściwości języka polskiego mogą być ogromną pomocą przy odpowiedzi na te fascynujące pytania.

12:30 – 12:45 Przerwa
12:45- 13:45 Dr Zofia Wodniecka

Laboratorium Psychologii Języka i Dwujęzyczności LangUsta, Instytut Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego

Jak mówią dwujęzyczni?

Wyniki wielu badań wskazują, że tzw. dostęp leksykalny  (proces wydobywania słów z pamięci długotrwałej) w umyśle osoby dwujęzycznej (tj. posługującej się więcej niż jednym językiem) ma charakter nieselektywny. Oznacza to, że nie jest on ograniczony do jednego języka, ale że oba języki są aktywne. To odkrycie jest szczególnie zaskakujące w odniesieniu do procesów generowania mowy, w których – intuicyjnie rzecz biorąc – już sama intencja wypowiedzi w jednym, a nie drugim języku, powinna ograniczać aktywacje „niechcianego” języka. Jeśli jednak – jak wskazują dane empiryczne – sama intencja nie „wyłącza” niepotrzebnego języka, powstaje pytanie, jaki mechanizm umożliwia skuteczne użycie właściwego języka, i proporcjonalnie bardzo rzadkie wtręty niewłaściwego języka.W swoim wystąpieniu zaprezentuję wybrane elementy realizowanego przez nasz zespół programu badawczego, którego celem jest zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw procesu generowania mowy przez osoby dwujęzyczne. Zaprezentuję dane pochodzące z badań z zastosowaniem trzech metod (badań behawioralnych, badań z wykorzystaniem techniki potencjałów związanych ze zdarzeniem (ERPs) oraz z pilotażowego badania z użyciem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego fMRI), koncentrując się przy tym na mechanizmach użycia języka ojczystego. Naszym głównym celem jest zrozumienie natury dwóch kluczowych efektów obserwowanych na poziomie behawioralnym – spowolnienia  języka ojczystego na poziomie globalnym (tj. na poziomie szerszej klasy jednostek językowych) i lokalnym (związanym z ekwiwalentami w drugim języku).
13:45 – 14:15 Dyskusja zaprezentowanych referatów
14:15 – 15:15 Przerwa
15:15 – 15:45 Dr Piotr Migdał

deepsense.io

word2vec – jak maszyny widzą metafory? (referat + dyskusja)

Word2vec to algorytm zamieniający słowa na wektory (ciągi liczb) w taki sposób, że słowa o podobnym znaczeniu leżą blisko siebie. Co więcej, pozwala on używać arytmetyki wektorowej do szukania analogii (np. klasyczne „king – man + woman = queen”), a także odmian gramatycznych.

Jedną z kluczowych własności word2vec jest to, że bazuje wyłącznie na współwystępowaniu słów, ignorując gramatykę, kontekst czy odniesienie do zewnętrznego świata. Takie „naiwne” podejście daje zadziwiająco dobre rezultaty.

Poruszę tematy takie jak: metafory konceptualne (np. pokazanie na danych, że „up” to dobrze, „down” to źle), sztucznie znalezione analogie, czy szukanie znaczeń nie-słów (kodów pocztowych, emotikonów, itd).

Pokażę słabe strony takich metod – np. obiektywny algorytm, trenowany na ludzkich danych, ujawnia stereotypy (np. „surgeon – man + woman = nurse”). Co więcej, często ciężko odróżnić synonim od antonimu.

Wystąpienie będzie bazowało na wpisie http://p.migdal.pl/2017/01/06/king-man-woman-queen-why.html oraz na interaktywnej eksploracji Word2viz, stworzonej wraz z Julią Bazińską.

15:45 – 16:00 Przerwa
16:00 – 17:00 Dr Magdalena Śliwińska

Department of Medicine, Imperial College London; University College London

Language in the brain: Insights from TMS in healthy reading and novel vocabulary learning.

Wykład w języku angielskim, późniejsza dyskusja w języku polskim

In this talk, I will focus on how non-invasive transcranial magnetic stimulation (TMS) can be used to gain a better understanding of the neural basis of language. In particular, I will present my TMS research into reading (Part I) and novel vocabulary learning (Part II) in healthy adult language users.

Part I: One of the regions that have consistently been included in the neurological models of reading is the left inferior parietal lobule (IPL), however, the precise functional and temporal contributions of this region to reading have not yet been fully established. There are three hypotheses concerning IPL contributions to word reading. The first one claims that the IPL is the site of stored visual word forms although it remains unclear whether these are stored in supramarginal (SMG) or angular (ANG) fields of the IPL. The second hypothesis argues that the procedures for converting spelling-to-sound are a function of the IPL, but it is unclear whether these are specifically located in SMG or ANG, or both. Finally, a third hypothesis suggests that SMG and ANG preferentially contribute to phonological and semantic processing of written words, respectively. To empirically evaluate these hypotheses, I used TMS to temporarily and selectively disrupt processing in left SMG and ANG during visual word recognition and measure the effect on reading behaviour. I also investigated the time course of SMG and ANG involvement to word reading using double-pulse TMS. The results support a double functional dissociation between phonological processing in SMG and semantic processing in ANG. They also indicate that SMG contributes to phonological aspects of word processing early and over a sustained period of time (between 80 to 200 msec post-stimulus onset).

Part 2: There is now good evidence indicating that multiple-demand brain systems play a central role in various language processes, and potentially in the recovery from post-stroke aphasia. Part of the so-called salience network, consisting of adjacent areas in the midline superior frontal gyrus (SFG) and dorsal anterior cingulate cortex (dACC), forms a core component of these distributed systems. I will present results from an fMRI-TMS study that was designed to collect proof-of-principle data on healthy individuals, prior to a study on post-stroke aphasia, to assess whether novel vocabulary learning activates the salience network and whether TMS applied to this midline frontal brain region can influence vocabulary learning. The results clearly demonstrate that SFG/dACC becomes active during the early stage of learning and TMS to this node enhances learning during this learning stage.

17:00 – 17:30 Dyskusja zaprezentowanego referatu
17:30 Zamknięcie Sympozjum

Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmian w zaprezentowanym programie.